صنعت خودروسازی همواره در حال تکامل است و بخش انتقال قدرت (گیربکس) یکی از هیجانانگیزترین بخشهای این مهندسی به شمار میرود. در حالی که بیشتر ما با گیربکسهای اتوماتیک معمولی مانند تقهای (AT)، دوکلاچه (DCT) یا سیویتی (CVT) آشنا هستیم، برخی از خودروسازان بزرگ جهان دست به طراحی سیستمهایی بسیار عجیب، پیچیده و خاص زدهاند که مرزهای مهندسی را جابجا کرده است.
در این مقاله، قصد داریم شما را با خاصترین و عجیبترین گیربکسهای اتوماتیک در تاریخ صنعت خودرو آشنا کنیم.
۱. گیربکس ۹ سرعته مولتیکلاچ مرسدس بنز (AMG SPEEDSHIFT)
بسیاری از خودروهای اسپرت از گیربکسهای دوکلاچه استفاده میکنند، اما بخش AMG مرسدس بنز برای برخی خودروهای خاص خود از یک گیربکس ۹ سرعته منحصربهفرد استفاده کرده است که به جای مبدل گشتاور (توربین)، از یک کلاچ چند صفحهای مرطوب (Multi-clutch) بهره میبرد.
- چرا خاص است؟ این گیربکس فوقالعاده سریع است، وزن بسیار کمی دارد و میتواند در کسری از ثانیه چندین دنده را به صورت همزمان معکوس کند (مثلاً از دنده ۹ به دنده ۵ بیاید) بدون اینکه کوچکترین افت توانی احساس شود.
۲. گیربکس بینهایت پیچیده کونیگزگ (Koenigsegg LST)
ابرخودروساز سوئدی، کونیگزگ، در مدل Jesko از گیربکسی به نام Light Speed Transmission رونمایی کرد که دارای ۹ دنده و ۷ کلاچ است!
- چرا خاص است؟ در گیربکسهای دوکلاچه معمولی، سیستم باید دنده بعدی را پیشبینی کند. اما در گیربکس کونیگزگ به لطف وجود ۷ کلاچ چندصفحهای، خودرو میتواند مستقیماً از هر دندهای به هر دنده دیگری منتقل شود؛ به عنوان مثال، شما میتوانید بدون واسطه و در صدم ثانیه از دنده ۷ به دنده ۳ بروید!
۳. گیربکسهای خاص خودروهای هیبریدی (Toyota e-CVT)
تویوتا در خودروهای هیبریدی معروف خود مانند پریوس، از سیستمی به نام e-CVT استفاده میکند که بر خلاف تصور عموم، هیچ شباهتی به گیربکسهای CVT تسمهای معمولی ندارد.
- چرا خاص است؟ این سیستم فاقد هرگونه تسمه، زنجیر یا کلاچ سنتی است. در عوض، از یک مجموعه دنده سیارهای (Planetary Gear) پیچیده به همراه دو موتور الکتریکی استفاده میکند تا به صورت مداوم و بدون هیچ وقفهای، قدرت موتور بنزینی و برقی را با هم ترکیب و به چرخها بفرستد.
۴. گیربکسهای دو سرعته خودروهای برقی (Porsche Taycan)
اکثر خودروهای برقی تنها یک دنده دارند، زیرا موتورهای برقی بازه دور موتور بسیار بالایی دارند. اما پورشه برای مدل برقی تایکان (Taycan) یک گیربکس اتوماتیک خاص دو سرعته روی محور عقب طراحی کرده است.
- چرا خاص است؟ دنده اول شتاب اولیه فوقالعاده خیرهکنندهای به خودرو میدهد و دنده دوم در سرعتهای بالا درگیر میشود تا مصرف انرژی باتری را کاهش و سقف سرعت خودرو را افزایش دهد.
چرا تعمیر این گیربکسهای خاص کار هر کسی نیست؟
هرچقدر تکنولوژی ساخت گیربکسهای اتوماتیک پیشرفتهتر و خاصتر میشود، عیبیابی و تعمیر آنها نیز به دانش فنی بسیار بالاتر و ابزارهای تخصصیتری نیاز دارد. حتی گیربکسهای اتوماتیک معمولیترِ موجود در بازار ایران (مانند گیربکسهای چینی، فرانسوی یا کرهای) نیز سیستم الکترونیکی و ساعتی بسیار حساسی دارند که در صورت تعمیر ناشیانه، دچار آسیبهای جبرانناپذیر میشوند.
اگر گیربکس خودروی شما دچار تقه زدن، تاخیر در تعویض دنده، گاز هرز خوردن یا نشتی روغن شده است، نباید عیبیابی آن را به افراد غیرمتخصص بسپارید. ما در مجموعه گیربکس حسن ، آماده ارائه انواع خدمات تشخیصی، سرویسهای دورهای و تعمیر گیربکس اتوماتیک به صورت تخصصی و با گارانتی معتبر هستیم.
جمعبندی
آشنایی با مهندسیِ خاصترین گیربکسهای جهان نشان میدهد که این قطعه، قلب تپنده انتقال قدرت خودروی شماست. نگهداری درست، تعویض به موقع روغن گیربکس و رانندگی اصولی، کلید طول عمر تمام این سیستمهای پیچیده است.
